6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun yayımlandığı 14.02.2011 tarihinden sonra en çok konuşulan, tartışılan konularından biri ticari defterlerin Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarına tam uyumlu Türkiye Muhasebe Standartlarına (TMS) göre tutulması olmuştur.
Yayımlanmış Türkiye Muhasebe Standartlarındaki değerlemeye ilişkin standartlar ile Vergi Usul Kanununun değerleme hükümleri arasındaki farklılıklar, vergi matrahının hesaplanması sırasında işletme muhasebelerine altından kalkılması zor olmasa bile aşırı bir yük getirecekti.
Yeni Türk Ticaret Kanunu uygulanmaya başlamadan 30.06.2012 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 6335 sayılı Kanunla ticari defterlerin, Türkiye Muhasebe Standartlarına göre tutulmasına ilişkin düzenlemeler değiştirilmiştir.
Yeni Türk Ticaret Kanununun 64 – 88. maddelerinde ticari defterlere ait hükümler düzenlenmiştir. Kanunun defter tutma yükümlülüğü başlıklı 64. maddesinin 1. fıkrasında yer alan “Her tacir, ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, ticari işlemleriyle malvarlığı durumunu, Türkiye Muhasebe Standartlarına ve 88 inci madde hükümleri başta olmak üzere bu Kanuna göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır. …” hükmü, 6335 sayılı Kanunla “Her tacir, ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanuna göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır.” şeklinde değiştirilerek TMS ibaresi madde metinden çıkarılmıştır.
64. maddesinin 5. fıkrası da değişiklik yapılarak, gerçek ve tüzel kişilerin 213 sayılı Vergi Usul Kanununun defter tutma ve kayıt zamanıyla ilgili hükümleri ile aynı Kanunun 175 inci ve mükerrer 257 nci maddelerinde yer alan yetkiye istinaden yapılan düzenlemelere uymak zorunda olduklarına; Yeni Türk Ticaret Kanunundaki defter tutma, envanter, mali tabloların düzenlenmesi, aktifleştirme, karşılıklar, hesaplar, değerleme, saklama ve ibraz hükümleri Vergi Usul Kanunu ile diğer vergi kanunlarının aynı hususları düzenleyen hükümlerinin uygulanmasına, vergi kanunlarına uygun olarak vergi matrahının tespit edilmesine ve buna yönelik mali tabloların hazırlanmasına engel teşkil etmeyeceğine dair hüküm konulmuştur.
Gerçek ve tüzel kişilerin ticari defterlerini tutarken Türkiye Muhasebe Standartlarına, kavramsal çerçevede yer alan muhasebe ilkelerine ve bunların ayrılmaz parçası olan yorumlara aynen uymak ve bunları uygulamak zorunda olduğuna belirten aynı Kanunun 88/1 madde metninden de ticari defterlere ait hükümler çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler sonucunda ticari defterler Türkiye Muhasebe Standartlarına göre değil, Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre tutulacaktır. Ancak, ticari defterlerin 2012 ve öncesi yıllarda olduğu gibi Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre tutulması finansal tablolarında aynı kanundaki düzenlemelere göre tutulacağı anlamına gelmemektedir.
Türk Ticaret Kanununun 6335 sayılı Kanunla değişik 88/1 maddesine göre, defter tutma yükümlülüğüne tabi gerçek ve tüzel kişiler münferit ve konsolide finansal tablolarını düzenlerken, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan, Türkiye Muhasebe Standartlarına, kavramsal çerçevede yer alan muhasebe ilkelerine ve bunların ayrılmaz parçası olan yorumlara uymak ve bunları uygulamak zorundadır.
Buna göre defterler Vergi Usul Kanununa göre tutulmakla birlikte finansal tablolar Türkiye Muhasebe Standartlarına hazırlanacaktır.
Bu mecburiyet bütün ticari işletmeler için geçerli midir? Yeni T.T.K.’nın 6335 sayılı Kanunla değişik 88. maddesinin 3. fıkrasında Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu’na,
– Değişik işletme büyüklükleri,
– Sektörler ve
– Kar amacı gütmeyen kuruluşlar için özel ve istisnai standartlar koyma ve farklı düzenlemeler yapma yetkisi verilmiştir. Bu kurumun verilen yetkiyi kullanarak koyacağı standartlar ve yapacağı düzenlemeler Türkiye Muhasebe Standartlarının cüz’ü addolunacaktır.
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu kendine verilen yetkiyi kullanarak finansal tablolarını Türkiye Muhasebe Standartlarına göre hazırlayacak ticari işletmeleri belirlemiştir. 17 Kasım 2012 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Kurul Kararına göre;
– 660 sayılı KHK’da belirtilen kamu yararını ilgilendiren kuruluşlar (Halka açık şirketler, bankalar, sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri, faktoring şirketleri, finansman şirketleri, finansal kiralama şirketleri, varlık yönetim şirketleri, emeklilik fonları, ihraççılar ve sermaye piyasası kurumları ile faaliyet alanları, işlem hacimleri, istihdam ettikleri çalışan sayısı ve benzeri ölçütlere göre önemli ölçüde kamuoyunu ilgilendirdiği için Kurum tarafından bu kapsamda değerlendirilen kuruluşlar),
– Aynı Kanunun 1534 üncü maddesinin ikinci fıkrasında sayılan şirketler (Sermaye Piyasası Kanununa göre, ihraç ettikleri sermaye piyasası araçları borsada veya teşkilatlanmış diğer bir piyasada işlem gören şirketler, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve konsolidasyon kapsamına alınan diğer işletmeler, Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan bankalar ile bağlı ortaklıkları, 03.06.2007 tarihli ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanununda tanımlanan sigorta ve reasürans şirketleri, Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanununda tanımlanan emeklilik şirketleri)
– 6102 sayılı Kanunun 397. maddesi çerçevesinde Bakanlar Kurulu kararıyla bağımsız denetime tabi olacak işletmeler
münferit ve konsolide finansal tablolarını Türkiye Muhasebe Standartlarını uygulayarak hazırlayacaktır.
Bunların dışındaki işletmeler için Kurumca bir belirleme yapılıncaya kadar yürürlükteki mevzuat uygulanmaya devam edecektir.
Yukarıda sayılanların dışındaki işletmeler, 2013 yılı ticari defterlerini Vergi Usul Kanunu hükümlerine tutacak, finansal tablolarını da Vergi Usul Kanununa göre hazırlayacaktır. Finansal tablolarını kimlerin T.M.S.’ye göre hazırlayacağı konusundaki belirsizlik sayılan sektörler için giderilmiştir. Ancak bağımsız denetime tabi olacak işletmeler Bakanlar Kurulu kararıyla henüz tespit edilmediği için sayılan sektörlerin dışında başka hangi işletmelerin bu kapsama dahil olacağı hususundaki belirsizlik devam etmektedir.
Zekeriya ÇELİK
Yeminli Mali Müşavir
NSR Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş
Martial arts figure prominently in many Asian cultures, and the first known traces.
Seeing trends before they start
Success needs hard work. Don’t listen to these ‘get rich quick’ schemes. You need to build your character and work hard on yourself and your business to achieve greatness. Work hard and work smart. Do the right things and do them in the right way. Don’t procrastinate. Take bold actions. Work long hours and craft your legacy.
Learning from failure
Successful people do not see failures as failures. They see them as important learning lessons. Lessons that are capable of giving them insights to prevent such mistakes from happening again. By adopting this mindset of turningExplore the city and new places
Explore the city and new places
Success needs hard work. Don’t listen to these ‘get rich quick’ schemes. You need to build your character and work hard on yourself and your business to achieve greatness. Work hard and work smart. Do the right things and do them in the right way. Don’t procrastinate. Take bold actions. Work long hours and craft your legacy.
Do something that keeps you live
Successful people do not see failures as failures. They see them as important learning lessons. Lessons that are capable of giving them insights to prevent such mistakes from happening again. By adopting this mindset of turning
