6102 sayılı Yeni “Türk Ticaret Kanunu”

Tasarısı Prof. Dr. Hirsch tarafından kaleme alınan, 29.06.1956 tarihinde TBMM’de kabul edilen  6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 01.01.1957 tarihinde yürürlüğe girerek 2012 yılı ortasına kadar 55 yıldan fazla uygulanmıştır. Bu Kanunun uygulandığı 20. yüzyılın ikinci yarısında, bir ticaret kanunu için önemli, hatta kaleme alındığı yıllarda hayal dahi edilemeyecek olaylar, ticari, teknolojik, siyasi değişiklikler meydana gelmiş, kalıcı sonuç doğuran dönemler başlamıştır. 

Kanunun gerekçesinde belirtildiği üzere;

• AET-AT/AB’nin kurulup bir küresel, ekonomik, ticari ve siyasi güç haline gelmesi;
• Avrupa Ekonomik Alanı, NAFTA gibi dünya ticaretinde yeri ve etkisi olan, ekonomik, bölgesel birliklerin çalışmaya başlamaları,
• Bu  örgütlerin maddi hukuk kuralları koymaları ve uluslarüstü hukuk rejimleri yaratmaları
• 1960’ların ortalarından itibaren serbest pazar ve rekabet ekonomisinin tüm ülkelerde yaygınlık kazanması, bu kavramların AB için ortak değerler olarak kabul edilmesi ve AB’nin Kopenhag kriterleri arasına girmesi,
• İşletmeler arası yoğunlaşmaların, yani şirketler topluluklarının artması ve böylece işletmenin bağımsız hareket ettiği, hep menfaatine olan kararları alması gerektiği şeklindeki hukuk dogması ile gerçek arasındaki çelişkinin büyümesi,
• Elektronik (e) işlemlerin ve ticaretin, hem ticareti hem şirketler hukukunda yönetim kurulu ile genel kurula daveti, katılmayı, oy vermeyi, bilgi almayı ve vermeyi kökten etkilemesi,
• Emredici kurallarla korunması gereken kişiler arasına, tüketicinin, halk paysahibinin, sigortalının, elektronik ortamda işlem yapanın ve genel işlem şartlarının muhataplarının katılması,
• İki taraflı dış ticaretin çok taraflı uluslararası ticarete dönüşmesi, küreselleşme anlayışının yapılaşması olan Dünya Ticaret Örgütünün faaliyete geçmesi gibi gelişmeler, örgütlenmeler ve oluşumlar, kuramlarını, öğretilerini ve düzenlerini birlikte getirmiştir. Kanunlar, özellikle AB üyesi ülkelerin kanunları bu hıza ayak uydurabilmek için sürekli değiştirilmiştir. 6762 sayılı Kanunda ise geçen elli yıl içinde bu gelişmelere karşılık verebilecek değişiklikler yapılmamıştır.

Bu ihtiyaçlara cevap verebilmek amacıyla Adalet Bakanlığınca hazırlanan ve 17.10.2005 tarihli karar ile Bakanlar Kurulunca TBMM’ye sunulan “Türk Ticaret Kanunu Tasarısı” uzun bir sürenin ardından 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu olarak 13.01.2011 tarihinde kabul edilmiş, bu Kanunla birlikte hazırlanan 6103 sayılı “Türk Ticaret Kanunu’nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun” ile birlikte 14.02.2011  tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun yürürlük tarihi de 01.07. 2012 olarak belirlenmiştir.

Ancak, anılan kanun henüz yürürlüğe girmeden, basında, iş çevrelerinde, kamuoyunda çok tartışılan ve eleştirilen internet sitesi kurma mecburiyeti, ticari sır addedilebilecek bilgilerin internet ortamında yayımlanması, pay sahiplerinin şirkete borçlanma yasağı, şirketlerin fatura vb. basılı kağıtlara yönetim kurulu üyelerinin adına kadar bir çok bilginin yazılması, ticari defterlerin uluslararası muhasebe sitemiyle tam uyumlu Türkiye Muhasebe Standartlarına göre tutulma mecburiyeti gibi bazı hükümleri 30.06.2012 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 6335 sayılı Kanunla kamuoyundaki endişe ve eleştirileri giderecek şekilde yeniden düzenlenmiştir.

1535 maddeden müteşekkil 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, Başlangıç (1 – 10.) ve Son Hüküm (1521 – 1535.)maddeleri hariç altı kitap olarak bölümlere ayrılmıştır. Kanunun,

BİRİNCİ KİTAP olarak adlandırılan 11 – 123. maddelerinde Ticari İşletme,

İKİNCİ KİTAP olarak adlandırılan 123 – 644. maddelerinde Ticaret Şirketleri,

ÜÇÜNCÜ KİTAP olarak adlandırılan 645 – 849. maddelerinde Kıymetli Evrak,

DÖRDÜNCÜ KİTAP olarak adlandırılan 850 – 930. maddelerinde Taşıma İşleri,

BEŞİNCİ KİTAP olarak adlandırılan 931 – 1400. maddelerinde Deniz Ticareti,

ALTINCI KİTAP olarak adlandırılan 1400 – 1520. maddelerinde Sigorta Hukuku hükümleri düzenlenmiştir.

Bu yazımızda 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunuyla ilgili Kanunun gerekçesini ve bütününü görmek maksadıyla genel bilgiler verilmiştir. Müteakip bültenlerde Kanunun ticari işletme ve ticaret şirketleriyle ilgili düzenlemeleri ele alınacak, özellik arz eden hususlara değinilecektir.

Zekeriya ÇELİK
Yeminli Mali Müşavir
NSR Yeminli Mali Müşavirlik
www.nsrymm.com.tr
[email protected]