Sistem Denetlemesi/Uygunluk Değerlendirmesi, tüketicilere, işletmelere ve endüstrilere birçok alanda fayda sağlamaktadır. İşletmeler, ürettikleri ürünlerde ve sağladıkları hizmetlerde tutarlılığı sağlayarak müşteri güvenini oluşturmakta, uluslararası iş dünyasında bağları güçlendirmekte, tüketicilerin sağlığını koruyan birçok standardı desteklemekte ve yaygınlaşmasını sağlamaktadırlar. Bununla beraber ticari olarak sağlıklı bir rekabet ortamının oluşmasını da sağlamaktadır.
Standardizasyon ve uygunluk değerlendirmeleri sayesinde iş hayatı daha etkin, güvenli ve kalitesi yüksek ürünler üretir hale gelirken bunun bir dezavantajı olarak belirli kalıplar içine giren hizmetler/ürünler, inovasyonu negatif olarak etkilemekte midir?
Sistem Denetlemesi/Uygunluk değerlendirmesinin birçok alanda faydalarının olduğu açık olarak belirgin olsa da, teknolojik inovasyon ve kurumların işlerini olumsuz etkilemesi hakkında karşıt fikirler bulunmaktadır. Bir bakış açısına göre standardizasyon ve uygunluk değerlendirmeleri kişilerin ürünleri ve hizmetleri hakkında yaratıcı olmaları önünde bir engel olarak durmaktadır. Bu noktada Uluslararası Standardlar Organizasyonu (ISO) bu konudaki yorumları en uygun şekilde değerlendirmektedir ve bazı düzenlemelerin piyasada yaratıcılığı ve inovasyonu olumsuz etkileyebileceğini bildirmektedir. Buna rağmen ISO’nun yayınladığı düzenlemeler her zaman gönüllülük esasına dayanmaktadır. Bu düzenlemelere uyum sağlamak her zaman organizasyonun faydasıyla sonuçlanmıştır.
İnovasyonun en çok baskıladığı düşünüldüğü endüstri, bilgi teknolojileri endüstrisidir. Birçok bilgi teknojileri standardında, yazılım yayın formatı ve bilgisayar ürünleri spesifik bir standartta tanımlanmıştır. Teknoloji standartları da her sektörde olduğu gibi teknoloji ile birlikte gelişen bir yapıda olmuştur. Bu durumda bu ürünler için belirlenen uluslararası format diğer formatın gelişmesini engelleyecektir. Diğer yandan herhangi bir tek format belirlenmezse de ortaya çıkarılan değerli ürünlerin, dünyanın çeşitli bölgelerinde kullanıcılara sunulması engellenecektir.
Diğer sektörlerde, standartların ve uygunluk değerlendirmesinin, teknolojik inovasyonu engellediği daha az düşünülmektedir. Bunun aksine standardizasyon ve uygunluk değerlendirmeleri, işletmelerin daha çok yaratıcı olmalarını sağlamaktadır.
İngiltere’de ArGe ve Endüstriyel projeler yapan bir enstitünün çalışma prensibi bu tezi desteklemektedir. Enstitüde çalışanlar projelerinin neticesinde elde ettikleri çıktıları hiçbir zaman o projenin sona ermesi olarak görmemektedirler. Her ne kadar proje neticesinde elde edilen çıktılar bir patentin veya bir standardın oluşumu için temel teşkil etse de başka bir kurum veya bölüm bu çıktıları kendi çalışma yaptıkları projelere veya ürünlere uyarlamaktadırlar. Bu da yeni standartları doğal olarak ortaya çıkarmakta ve yaratıcı alanların oluşmasını sağlamaktadır.
Bunun en güzel örneklerinden biri Amerikan Tüketici Ürün Güvenliği Komisyonu’nca (CPSC) yapılan bir değerlendirmedir. Komisyona göre 1980‘lerde elektrik kıvılcımından oluşan hatalardan dolayı yılda 40.000 evde yangın çıkmış ve 1.400 üzerinde yaranlanma olmuştur. 1992’de Elektroteknik endüstrisi Kıvılcım Hatası Devre Şalteri (AFCI) geliştirmiştir. Bu cihaz sürekli olarak mevcut akımı takip etmektedir. Grup, Underwriter Laboratuarı ile birlikte çalışmış ve UL 1699, Kıvılcım Hatası Devre Kesici Standardını yayınlamışlardır. Bu standartta ekipmanın test, performans ve tesis şartları belirlenmektedir. Böylelikle bir ihtiyaç karşısında tasarlanan bu ürün ve ürüne ait geliştirilen standartlar ve uygunluk değerlendirme faaliyetleri neticesinde Kıvılcım Hatasından kaynaklanan mal ve can kaybının önlenmesi mümkün olmuştur.
Uygunluk Değerlendirmenin inovasyon ve ticari hayata etkisine rakamlarla baktığımızda;
- Dünyada ticaret yapılan malların% 80‘inde, uygunluk değerlendirme ve standartların etkisi bulunmaktadır.
- Dünyadaki 13 trilyon dolarlık ticarette, uygunluk değerlendirmesi etkili olmaktadır.
- Standartlar ve uygunluk değerlendirmesi global tedarik zincirinde RFID ve akıllı sevkiyat yöntemlerinde yeni standartların oluşturulmasıyla güvenlik ve etkinliklerini arttırmıştır.
Netice olarak standardlar ve uygunluk değerlendirmesinin bugün de gelecekte de hayatımızı anlamlı bir biçimde iyileştireceği aşikardır ve günlük hayatımızda da birçok faydası bulunmaktadır. İşletmelerin birbiriyle sağlıklı bir rekabet ortamında bu standartlara ulaşmaya hatta geliştirmeye çalışmaları bunun en temel girdisi olacaktır.
Standardizasyon ve uygunluk değerlendirmesi, temel olarak herkesin pozitif deneyim elde etmesi için kurgulanmış ve bunun ötesinde kişilerin ve işletmelerin yeni kriterleri adapte etmesi için mihenk taşı olmuştur.
