Limited şirketler müdür veya müdürler kurulu tarafından yönetilir. Eski TTK’da şirket sözleşmesinde kimin veya kimlerin müdür olarak atandığı konusunda bir belirleme yapılmadığı sürece tüm ortaklar temsil ve yönetimle görevli sayıldığı düzenleme yeni TTK ile terk edilmiş, şirketin yönetimi ve temsilinin şirket sözleşmesi ile düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Şirketin sözleşmesi ile şirketin yönetimi ve temsili, müdür sıfatını taşıyan bir veya birden fazla ortağa veya tüm ortaklara ya da üçüncü kişilere verilebilir. Üçüncü kişilerden müdür halinde en azından bir ortağın da müdür olarak yönetim ve temsilde yer alması gerekmektedir. (TTK md. 623) Bu nedenle tek ortaklı limited şirketlerde ortağın mutlaka müdür atanması gerekmektedir.
Yeni TTK’ya göre tüzel kişiler de şirket müdürü olarak seçilebilir. Ancak tüzel kişilik adına müdürlük görevini ifa edecek kişinin bu tüzel kişi tarafından belirlenmesi gerekir. Tüzel kişi adına müdürlük vazifesini ifa edecek gerçek kişinin tescil ve ilan edilmesine dair bir düzenleme bulunmamakla birlikte, tüzel kişinin müdür olarak atanması sırasında bu belirlemenin yapılması gerektiği kanaatindeyiz.
Şirket müdür veya müdürleri, kanunla veya şirket sözleşmesi ile genel kurula bırakılmamış bulunan yönetime ilişkin tüm konularda karar almaya ve bu kararları yürütmeye yetkilidirler. Şirketin yönetimi ve temsili ile yetkilendirilen kişinin, şirkete ilişkin görevlerini yerine getirmesi sırasında işlediği haksız fiilden şirket sorumludur. (TTK md. 632)
Limited şirkette birden fazla müdürün bulunması halinde, şirket ortağı olsun veya olması müdürlerden biri genel kurul tarafından müdürler kurulu başkanı olarak atanacaktır. Müdürler kurulu başkanını kendi aralarından müdürler seçmemekte; genel kurul tarafından atanmaktadır. Müdürler kurulu başkanı, genel kurulun toplantıya çağrılması ve genel kurul toplantılarının yürütülmesi konularında yetkili olduğu gibi, genel kurul başka yönde bir karar almadığı ya da şirket sözleşmesinde farklı bir düzenleme öngörülmediği takdirde, şirketle ilgili tüm açıklamaları ve ilanları yapmaya da yetkilidir. Tek müdür olması halinde bu kişi sayılan konularda yetkilidir.
Müdür sayısının birden fazla olması halinde kararlar çoklukla alınacak, eşitlik olması halinde müdürler kurulu başkanının oyu üstün sayılacaktır. Bununla birlikte Kanunda şirket sözleşmesi ile müdürlerin karar almaları konusunda değişik bir düzenleme öngörebileceği belirtilmiştir. Başka bir ifadeyle eşitlik halinde müdürler kurulu başkanının oyunun üstün sayılması hususu kural olmakla birlikte şirket sözleşmesiyle başka bir karar alma hususu belirlenebilir.
Kanunun hem 623/3 maddesinde hem de 625/1 maddesinde belirtildiği üzere müdürler, kanunların ve şirket sözleşmesinin genel kurula görev ve yetki vermediği bütün konularda görevli ve yetkilidir Kanunun 625. maddesinde şirket müdürünün ‘devredilemez ve vazgeçilemez’ görevleri aşağıdaki gibi düzenlemiştir.
a) Şirketin üst düzeyde yönetilmesi ve yönetimi ve gerekli talimatların verilmesi.
b) Kanun ve şirket sözleşmesi çerçevesinde şirket yönetim örgütünün belirlenmesi.
c) Şirketin yönetimi için gerekli olduğu takdirde, muhasebenin, finansal denetimin ve finansal planlamanın oluşturulması.
d) Şirket yönetiminin bazı bölümleri kendilerine devredilmiş bulunan kişilerin, kanunlara, şirket sözleşmesine, iç tüzüklere ve talimatlara uygun hareket edip etmediklerinin gözetimi.
e) Küçük limited şirketler hariç, risklerin erken teşhisi ve yönetimi komitesinin kurulması.
f) Şirket finansal tablolarının, yıllık faaliyet raporunun ve gerekli olduğu takdirde topluluk finansal tablolarının ve yıllık faaliyet raporunun düzenlenmesi.
g) Genel kurul toplantısının hazırlanması ve genel kurul kararlarının yürütülmesi.
h) Şirketin borca batık olması halinde durumun mahkemeye bildirilmesi.
Kanunun 625. maddesinin ikinci fıkrasında, müdürün veya müdürlerin aldıkları belirli kararları ve münferit sorunları genel kurulun onayına sunmaları limited şirket sözleşmesinde öngörüleceği belirtilmiştir. Genel kurulun onayı müdürlerin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz, sınırlandırmaz. Sorumluluk halinde Türk Borçlar Kanununun 51 ve 52 nci madde hükümleri saklı tutulmuş olup, ödetilecek tazminatın belirlenmesinde genel kurul tarafından onay verilmiş olması dikkate alınacaktır.
Müdürlerin temsil yetkilerinin kapsamı ve sınırları, imzaya yetkili olanların belirlenmesi, imza şekli ile bunların tescil ve ilanı konusunda anonim şirketlere ilişkin ilgili 370 – 373. maddelerde yer alan hükümler kıyas yolu ile uygulanacaktır.
Müdürlerin özen ve bağlılık yükümü ile rekabet yasağı Kanunun 626. maddesinde düzenlenmiştir. Müdürler ve yönetiminin bazı bölümleri kendilerine devredilmiş bulunan kişiler, görevlerini tüm özeni göstererek yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini, dürüstlük kuralı çerçevesinde, gözetmekle yükümlüdürler. Şirketler topluğuna ilişkin uygulamaların düzenlendiği 202 ila 205 inci madde hükümleri saklı tutulmuştur. Maddenin ikinci fıkrasında rekabet yasağı kapsamında yapılamayacak işler tek tek sayılmamış, genel bir ifade ile müdürlerin şirketle rekabet oluşturacak faaliyette bulunamayacakları belirtilmiştir. Ancak şirket sözleşmesinde rekabet yasağı kaldırılabileceği gibi; tüm ortakların yazılı izni veya genel kurul tarafından verilecek onay kararı ile müdürlerin rekabet yasağı kaldırılabilir.
Müdürler de ortaklar için öngörülmüş bulunan şirket sırlarını korumak, şirketin çıkarlarını zedeleyebilecek davranışlarda bulunmamak, kendilerine özel bir menfaat sağlayan ve şirketin amacına zarar veren işlemler yapamamak gibi bağlılık yükümlülüğüne tabidir. Ayrıca müdürler ortaklara eşit şartlar altında eşit işlem yapmakla yükümlüdür. Örneğin, 614. madde hükme göre her ortağa tanınan, müdürlerden şirketin bütün işleri ve hesapları hakkında bilgi vermelerini isteme ve belirli konularda inceleme yapma hakkını kullanmak isteyen bir ortağa bilgi verip diğer bir ortağa sebepsiz yere bilgi vermeme gibi davranış içinde bulunamaz. Ancak,ortağın elde ettiği bilgileri şirketin zararına olacak şekilde kullanması tehlikesi varsa, müdürler, bilgi alınmasını ve incelemeyi gerekli ölçüde engelleyebilir; bu konuda ortağın başvurusu üzerine genel kurul karar verir.
Müdürlerin temsil yetkisinin sınırlandırılması veya görevden alınması konusunda genel kurul yetkili kılınmıştır. (Md. 630/1) 629. maddenin birinci fıkrasında müdürlerin temsil yetkilerinin sınırları konusunda anonim şirketlere ilişkin hükümlere atıf yapılmış idi. Bu iki hüküm birbiriyle çelişkili gibi görünmekle birlikte bu iki ayrı düzenlemeyi genel kurul tarafından aksine bir düzenleme yapılmadığı takdirde temsil yetkisinin sınırları konusunda 371. madde hükümlerinin nazara alınması gerektiği, sınırlama yapılmış ile genel kurul kararı ile verilmiş yetkilerin dikkate alınması gerektiği şeklinde yorumlamak yanlış olmayacaktır.
Genel kurulun haricinde de her ortak, haklı sebeplerin varlığında, yöneticilerin yönetim hakkının ve temsil yetkilerinin kaldırılmasını veya sınırlandırılmasını mahkemeden isteyebilir. Kanunda haklı sebepler, yöneticinin özen ve bağlılık yükümü ile diğer kanunlardan ve şirket sözleşmesinden doğan yükümlülüklerini ağır bir şekilde ihlal etmesi veya şirketin iyi yönetimi için gerekli yeteneği kaybetmesi olarak sayılmıştır.
Müdürler, kanunla veya şirket sözleşmesi ile genel kurula bırakılmamış bulunan yönetime ilişkin tüm konularda karar almaya ve bu kararları yürütmeye yetkili olduklarından, yetkilerinin sınırlamak istenmesi halinde şirket sözleşmesine temsil yetkisinin sınırlarına ilişkin hükümler konulmalıdır. Bunun yanında genel kurulun onayına sunulması istenilen müdürler tarafından alınacak kararlar şirket sözleşmesinde belirlenerek de temsil ve yönetim yetkisinin uygulanması daraltılabilir.
Zekeriya ÇELİK
Yeminli Mali Müşavir
Yönetici Ortak
NSR Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş.
