Geçen sene Avrasya Maratonu sırasında köprüde rezonans denen titreşimler meydana gelince koşuya katılanlar ‘’acaba yıkılır mı?’’ korkusu yaşamışlardı. Evet, köprü 40 yaşındaydı ve hergün ciddi bir deformasyona maruz kalıyordu. Dolayısıyla her şey mümkündü; köprü yıkılabilir, büyük bir facia yaşanabilir veya herhangi bir şekilde kullanılamaz bir hale gelebilirdi. Böyle bir durumda İstanbul trafiği uzun süre çözülemeyecek şekilde bugünkünden daha ciddi bir trafik sorununun içine düşebilir, hatta uluslararası taşımacılık ve ticaret sekteye uğrayabilirdi. Tabii bunlar ilk akla gelenler…
Peki, bu ilk akla gelenler dışında var olabilecek pek çok diğer sonucu önleme şansımız olabilir mi?
***
Risk bir tehlikenin gerçekleşme olasılığıyla, gerçekleşmesi halinde yol açacağı sonucun şiddetinin birlikte ele alınmasıdır. Risk, genelde belirsiz, yani öngörülemezdir ama yönetilebilir.
İş hayatında riskler tehlikeye dönüşmeden belirlemek ve olası sonuçlarını minimize etmek için stratejiler hazırlamak ve planlar yapmak gerekir. Bunu yapabilmek için oluşturulan sistematik risk yönetimi olarak adlandırılır. ISO 31000 Risk Yönetimi Standardı da bu sistematiği açıklar.
***
Tüm iş kollarında karşılaşılabilecek riskler vardır; bir ofis çalışanının, üzerinde aylarca çalıştığı projesi teknik sebeplerle bir anda uçup gidebilir ya da iletişim hizmeti veren bir firma olası bir afet sebebiyle verdiği hizmetin sürekliliğini sağlamak konusunda sorunlar yaşayabilir.
Kendi varolduğumuz iş kolunda veya sürdürdüğümüz görevlerde de öngörebildiğimiz tehlikeler vardır. Yukarıda verdiğim örnekteki gibi ben de çok iyi bilirim ki, üzerinde çalıştığım işle ilgili kayıp yaşamamak için back up ya da kopya almalıyım ki, harcadığım zaman ve emeğim boşa gitmesin, oluşabilecek kayıp işlerimin gidişatını etkilemesin. Ama bunu bilmeme rağmen yapmadığım zamanlar çoğunluktadır, hepsi için de bir mazeret bulabilirim.
Buradan da anlaşılabileceği gibi asıl önemli olan riskleri tahmin etmek/bilmek değil; onu önleyecek bir sistem oluşturmak ve o sistemin sürekliliğini, verimliliğini sağlamaktır.
***
Risk yönetimi tam da bu noktada olası riskleri bilinir, yazılı, karar mekanizmaları için ölçülebilir hale getirmeye yarar. Öncelikle riskleri belirlemek, derecelendirmek, yüksek risk olarak belirlenen durumlar için önlem almak adına belirgin adımlar atmak gerekir. Daha sonra tüm süreçler ve olası senaryolar belirlenmeli ve herkes bu senaryolardan haberdar olmalıdır. Şöyle bir yol da izlenebilir; işin devamlılığı adına, belirlenmiş olan herhangi bir risk eğer süreci ciddi anlamda sıkıntıya sokuyor ve tam anlamıyla bertaraf edilemiyorsa, o riski yaratan aşama iş planından ekarte edilebilir. Doğru olan, aslında işi farklı riskleri dengeli şekilde üstelenecek yapıda kurmak ya da o hale getirmektir.
Hayatımızda da risk yönetimi yaparız/yapmalıyız. Örneğin, öğrenciyken derslere girer çıkarız. Biliriz ki dersleri dinlemez, gereken zamanda çalışmazsak sınavlarda başarılı olamayız. Evliyken eşimizle olan ilişkimiz başlı başına bir risk yönetimidir aslında. Beraber sürdürülecek koca bir hayat vardır önümüzde. Muhtemel bir çok sıkıntılı durum olacaktır ve bunları öngörmekle beraber eğer tedbir almazsak olası sonuçlar çok hoş olmayabilir. Mesela en basiti ev ekonomisi konusunda bir planlamamız yoksa temel ihtiyaçları karşılamak konusunda sıkıntılar yaşanabilir, faturalar birikebilir, dolaylı olarak olabilecek tüm sonuçlar aile huzurunuzu bozabilir.
Oysa iş alanında/kendi hayatımızda olası her durum için bir plan yapılsa ya da tehlikeler en aza/sıfıra indirgenecek şekilde davranılmış olsa tatsız süprizlerle karşılaşmak gerçekten sürpriz olurdu. Dolayısıyla bir işi kurmak, bir hizmeti vermek kadar bu süreci ve yapıyı korumak da iş sürekliliği, itibar, güvenilirlik,… gibi önemli ayakları sağlam bir zemine oturtmak adına çok önemlidir. Riski yönetemezseniz veya yokmuş gibi görmezden gelirseniz gerçekten ciddi bir risk almış olur, sonuçta kaybedersiniz.
Hedeflerinizi gerçekleştirmek, kayıplarınızı en aza indirmek,kaynak israfını önlemek ve iş sürekliliğini sağlamak adına risk yönetim sürecinizi bir standarda oturtup belgelendirdiğinizde; kazanan siz ve firmanız olur.
