Yeni Türk Ticaret Kanununda kollektif, komandit, anonim, limited şirketler ve kooperatiflerin “ticaret şirketleri” oldukları belirtilmiştir. Bunlardan kollektif ile komandit şirket şahıs; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket de sermaye şirketidir. (TTK Md. 124)
6762 Sayılı Türk Ticaret Kanununda (eski TTK) 503 – 556 arasındaki ellidört maddede yer alan limited şirketlere ait hükümler, 1 Temmuz 2012 tarihinden itibaren yürürlükte olan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda (yeni TTK) 573 – 644. maddeleri arasındaki yetmişiki maddede düzenlenmiştir.
Limited şirket, kanunen yasak olmayan her türlü ekonomik amaç ve konu için, bir veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında, yazılı şekilde yapılan ve kurucuları tarafından noterde imzalanan sözleşme ile kurulabilir.
Şirket sözleşmesinin tamamı, kurucuların imzalarının noterce onaylanmasını izleyen otuz gün içinde, şirketin merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır. Tescil işlemi ayrıca Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan olunur. Ortaklar sadece taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlü olup, şirket borçlarından sorumlu değillerdir.
Eski TTK’dan farklı olarak tek kişiyle kurulabilen limited şirketin ortak sayısı elli kişiyi aşamayacaktır. Birden fazla ortaklı şirketin ortak sayısının bire inmesi halinde bu durum, bire inmesini icap eden işlemin meydana geldiği tarihten itibaren yedi gün içinde şirket müdürlerine yazıyla bildirilecek; müdürler, bildirimi aldıkları tarihinden başlayarak yedinci günün sonuna kadar, şirketin tek ortaklı olduğunu, bu ortağın adını, yerleşim yerini ve vatandaşlığını tescil ve ilan ettireceklerdir.
Limited şirket en az onbin Türk Lirası sermaye ile kurulabilecektir. Kanunda Bakanlar Kuruluna en az sermaye tutarını on katına kadar artırma yetkisi verilmiştir. Şirket sözleşmesinde esas sermaye paylarının itibari değerleri en az yirmibeş Türk Lirası olarak belirlenebilir. Esas sermaye paylarının itibari değerleri farklı olabilmekle birlikte esas sermaye paylarının değerlerinin yirmibeş Türk Lirası veya bunun katları olması şarttır. Ortakların oy hakkı, esas sermaye paylarının itibari değerine göre hesaplanır. Şirket sözleşmesinde daha yüksek bir tutar öngörülmemişse her yirmibeş Türk Lirası bir oy hakkı verir.
Limited şirketin en yetkili organı genel kuruldur. Eski TTK’da ortak sayısı yirmiden fazla olan limitet şirketlerin ortaklar genel kurul toplantıları hakkında anonim şirketin genel kurul toplantılarına ait hükümlerin uygulanacağı, ortak sayısı yirmi ve daha az olan şirketlerde ise kararların ortakların yazılı reyleriyle alınabileceğine dair düzenleme bulunmaktaydı. Ortak sayısı iki veya daha fazla olan limitet şirketler için genel kurula ilişkin düzenlemeler uygulanacaktır. Yeni TTK’da tek ortaklı limited şirketlerde, bu ortağın genel kurulun tüm yetkilerine sahip olacağı, genel kurul sıfatıyla yazılı olarak alacağı kararların yazılı olması halinde geçerlilik kazanacağı belirtilmiştir.
Genel kurulun devredilemez yetkileri iki sınıfa ayrılmıştır. Bunlardan biri kanundan doğan, diğeri şirket sözleşmesi ile tanınan yetkilerdir. Kanunun 616/1. maddesinde genel kurulun devredilemez yetkileri sayılmıştır. Buna göre,
a) Şirket sözleşmesinin değiştirilmesi.
b) Müdürlerin atanmaları ve görevden alınmaları.
c) Topluluk denetçisi ile denetçilerin atanmaları ve görevden alınmaları.
d) Topluluk yılsonu finansal tabloları ile yıllık faaliyet raporunun onaylanması.
e) Yılsonu finansal tablolarının ve yıllık faaliyet raporunun onaylanması, kar payı hakkında karar verilmesi, kazanç paylarının belirlenmesi.
f) Müdürlerin ücretlerinin belirlenmesi ve ibraları.
g) Esas sermaye paylarının devirlerinin onaylanması.
h) Bir ortağın şirketten çıkarılması için mahkemeden istemde bulunulması.
ı) Müdürün, şirketin kendi paylarını iktisabı konusunda yetkilendirilmesi veya böyle bir iktisabın onaylanması.
i) Şirketin feshi.
j) Genel kurulun kanun veya şirket sözleşmesi ile yetkilendirildiği ya da müdürlerin genel kurula sunduğu konularda karar verilmesi yetkileri başka bir kişi veya organa devredilemez.
Aşağıda sayılan yetkiler ise şirket sözleşmesinde öngörüldükleri takdirde genel kurulca devredilemez:
a) Şirket sözleşmesi uyarınca genel kurulun onayının arandığı haller ile müdürlerin faaliyetlerinin onaylanması.
b) Önerilmeye muhatap olma, önalım, geri alım ve alım haklarının kullanılması hakkında karar verilmesi.
c) Esas sermaye payları üzerinde rehin hakkı kurulmasına ilişkin onayın verilmesi.
d) Yan edim yükümlülükleri hakkında iç yönerge çıkarılması.
e) Şirket sözleşmesinin 613 üncü maddenin dördüncü fıkrası uyarınca ortakların onayını yeterli görmemesi halinde, müdürlerin ve ortakların şirkete karşı bağlılık yükümü veya rekabet yasağı ile bağdaşmayan faaliyetlerde bulunabilmelerinin onayı için gereken iznin verilmesi.
f) Bir ortağın şirket sözleşmesinde öngörülen sebeplerden dolayı şirketten çıkarılması.
Dolayısıyla şirket sözleşmesinde devredilemeyeceğine dair hüküm yoksa yukarıda sayılan bu yetkiler başkasına devredilebilir.
Genel kurul müdürler tarafından toplantı gününden en az onbeş gün önce toplantıya çağırılır. Bu süre şirket sözleşmesiyle uzatabilir veya on güne kadar kısaltabilir. Olağan genel kurul toplantısı, her yıl hesap döneminin sona ermesinden itibaren üç ay içinde yapılır. Şirket sözleşmesinde belirtilmiş hallerde ve gerektikçe genel kurul olağanüstü toplantıya çağrılabilir.
Her ortak kendisini genel kurulda ortak olan veya olmayan bir kişi aracılığıyla temsil ettirebilir.
Bakanlık temsilcisine ilişkin olanlar hariç, toplantıya çağrı, azlığın çağrı ve öneri hakkı, gündem, öneriler, çağrısız genel kurul, hazırlık önlemleri, tutanak, yetkisiz katılma konularında anonim şirketlerin genel kurula ilişkin hükümleri kıyas yoluyla uygulanacaktır. Eskiden olduğu gibi limited şirket genel kurullarında Bakanlık temsilcisi bulundurma mecburiyeti yoktur.
Tüm genel kurul kararları, kanun veya şirket sözleşmesinde aksi öngörülmediği takdirde toplantıda temsil edilen oyların salt çoğunluğu ile alınır. Eski TTK’da karar alınabilmesi için ” esas sermayenin hiç olmazsa yarısından fazlasını temsil eden ortakların müzakere edilen husus lehine rey” verme şartı yeni düzenlemede yer almamaktadır. Dolayısıyla esas sermayeyi temsil eden pay sahiplerinin yarıdan fazlası genel kurul toplantısına katılmasa dahi, genel kurulda temsil edilen oyların yarıdan fazlası ile karar alınabilecektir. Bu nisap olağan kararlar için geçerli olup, şirket sözleşmesiyle daha ağır nisap şartı getirilebilir.
Kanunun 621. maddesinde sayılan önemli kararlar için ağırlaştırılmış nisap öngörülmüştür.
Genel kurulda temsil edilen oyların en az üçte ikisinin ve oy hakkı bulunan esas sermayenin salt çoğunluğunun bir arada bulunması (çifte nisabın olması) halinde;
a) Şirket işletme konusunun değiştirilmesi.
b) Oyda imtiyazlı esas sermaye paylarının öngörülmesi.
c) Esas sermaye paylarının devrinin sınırlandırılması, yasaklanması ya da kolaylaştırılması.
d) Esas sermayenin artırılması.
e) Rüçhan hakkının sınırlandırılması ya da kaldırılması.
f) Şirket merkezinin değiştirilmesi.
g) Müdürlerin ve ortakların, bağlılık yükümüne veya rekabet yasağına aykırı faaliyette bulunmalarına genel kurul tarafından onay verilmesi.
h) Bir ortağın haklı sebepler dolayısıyla şirketten çıkarılması için mahkemeye başvurulması ve bir ortağın şirket sözleşmesinde öngörülen sebepten dolayı şirketten çıkarılması.
ı) Şirketin feshi kararları alınabilecektir.
Başka bir ifadeyle, esas sermayeyi temsil eden payların yarıdan fazlası genel kurul toplantısına katılmadan ve katılanların da en az üçte ikisinin olumlu oyu olmadan önemli bir kısmı şirket sözleşmesinin bazı hükümlerinin değiştirilmesine ilişkin yukarıdaki kararlar alınamayacaktır. Bu nisap şirket sözleşmesiyle hafifletilemez, fakat ağırlaştırılabilir. Bunun için nisabı ağırlaştıran sözleşme değişikliğinin de öngörülen nisapla kabul edilmesi gereklidir. Başka bir ifadeyle ağırlaştırılmış nisap uygulama kararı alma nisabı da aynı ağırlıkta olmalıdır. Örneğin, yukarıda yer aldığı üzere şirket esas sermayenin artırılması, esas sermayeyi temsil eden ortakların yarıdan fazlasının katıldığı genel kurulda katılanların üçte ikisinin vereceği kararla artırılabilecek iken; şirket sözleşmesinde değişiklik yaparak , temsil edilen oyların en az dörtte üçünün ve oy hakkı bulunan esas sermayenin salt çoğunluğunun bir arada bulunması şartı getirilmek isteniyorsa, bu sözleşme değişikliğine ilişkin genel kurul kararının da temsil edilen oyların en az dörtte üçünün ve oy hakkı bulunan esas sermayenin salt çoğunluğunun olumlu kararı ile alınması gerekecektir.
Zekeriya ÇELİK
Yeminli Mali Müşavir
NSR Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş
